Psychoterapia integracyjna

Zamieszczono przez

Psychoterapia integracyjna wyrosła z przekonania, które zaczęło wyraźnie wybrzmiewać w środowisku terapeutycznym od lat osiemdziesiątych XX wieku, że żaden pojedynczy nurt nie jest w stanie w pełni opisać złożoności ludzkiego doświadczenia psychicznego ani skutecznie odpowiadać na wszystkie formy cierpienia. Z tej perspektywy integracja nie jest prostym „mieszaniem technik”, lecz dialogiem między teoriami, językami opisu i sposobami rozumienia człowieka. Jej istotą staje się próba budowania wspólnej nomenklatury, tłumaczenia pojęć wypracowanych przez różne szkoły na bardziej uniwersalny język, a także tworzenia syntez, które pozwalają widzieć pacjenta nie tylko przez pryzmat objawów, lecz także relacji, historii życia, regulacji emocjonalnej i kontekstu społecznego. W tym sensie psychoterapia integracyjna przypomina mapę, na której różne szlaki teoretyczne nie konkurują ze sobą, lecz uzupełniają się, oferując terapeucie szerszą perspektywę na to, co dzieje się w doświadczeniu osoby poszukującej pomocy.

W ramach tego podejścia wyróżnia się kilka sposobów rozumienia integracji. Jeden z nich koncentruje się na doborze metod pod kątem konkretnego problemu klienta. Inny sięga po rozwiązania z różnych nurtów, pozostając jednak zakorzeniony w jednej dominującej teorii, która nadaje całości spójność. Kolejny przesuwa punkt ciężkości z technik na budowanie bardziej złożonych modeli rozumienia psychiki. Ostatni natomiast poszukuje tego, co leczy niezależnie od orientacji teoretycznej, takich elementów jak relacja terapeutyczna, nadzieja czy wspólna eksploracja znaczeń.

Siłą integracji jest otwartość, wymiana idei i elastyczność wobec potrzeb klienta, jej ograniczenia ujawniają się w tym, że łączenie wielu modeli i technik może prowadzić do rozmycia struktury pracy, co może wprowadzać niejasność w rozumieniu celów terapii i dynamiki zmiany. W praktyce oznacza to wysokie wymagania wobec terapeuty, który musi nie tylko znać wiele modeli, lecz także umieć je łączyć w sposób przemyślany i odpowiedzialny.

Więcej o psychoterapii integracyjnej dowiecie się z ROZMOWY ze mną, którą przeprowadzili dr Kinga Wołoszyn-Hohol (psycholożka, psychoterapeutka pracująca na Uniwersytecie Ignatianum) oraz dr Jędrzej Grodniewicz (filozof pracujący w Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Jagiellońskiego).

Terapia osób z zaburzeniami osobowości

Zamieszczono przez

Zapraszam na Ogólnopolski Kongres Psychologów i Psychoterapeutów „Nowoczesne myślenie o terapii – relacje, trauma, osobowość. Aktualne wyzwania w pracy psychologa i psychoterapeuty”, który odbędzie się w dniach 25-26 maja 2026 roku w Warszawie (oraz on-line). Będę mieć przyjemność wygłosić wykład „Relacja, która leczy – praca terapeutyczna z zaburzeniami osobowości”.

W relacji terapeutycznej osób z zaburzeniami osobowości może tkwić zarówno ogromny potencjał uzdrowienia, jak i znaczące ryzyko destabilizacji. W relacji z terapeutą mogą ujawnić się dawne nierozwiązane urazy przywiązaniowe, nieuświadomione wzorce relacyjne oraz mechanizmy obronne, które w relacjach codziennych funkcjonują jako źródła cierpienia.

Podczas wystąpienia skupię się na tym, w jaki sposób relacja terapeutyczna może stać się znaczącym czynnikiem przebudowy struktury wewnętrznej oraz kluczowym medium zmiany wzorców funkcjonowania. Przedstawię również perspektywę integracyjną, łączącą różne koncepcje pracy terapeutycznej, w których relacja nie jest jedynie tłem procesu, lecz centralnym narzędziem świadomej pracy, zapoznając uczestników z tym, jak terapeuta może wykorzystywać relację jako przestrzeń korektywnych doświadczeń.r

Omówię także typowe wyzwania charakterystyczne dla psychoterapii osób z zaburzeniami osobowości: trudności w identyfikacji problemów ze względu na ich przewlekły i niejasny charakter, egosyntoniczność wzorców, częstsze i głębsze pęknięcia sojuszu terapeutycznego, wysokie ryzyko dropoutów i pushoutów. Poruszę kwestia refleksyjnego zarządzania przeniesieniem i przeciwprzeniesieniem oraz możliwości i ograniczeń pracy terapeutycznej z perspektywy wspierania psychoterapeutów i psychologów planujących lub już pracujących w tym obszarze.

Serdecznie zapraszam!

Zapisy na Kongres TUTAJ.

Trzy wymiary miłości

Zamieszczono przez

Miłość postrzegana jako uczucie jest z natury efemeryczna. Nasze myśli, potrzeby czy otoczenie wpływają na to, jak silnie je odczuwamy. Odczuwanym emocjom towarzyszy silne pobudzenie, ale mają one nietrwały charakter. Możemy w tej samej chwili stać obok ukochanej osoby i czuć zmęczenie, irytację czy obojętność i nie doświadczamy wtedy ciepłych uczuć miłości. Nie oznacza to jednak, że nasza potrzeba bycia kochanym nagle znika. Pytania: „Czy mnie kochasz?” bez odniesienia do konkretnego czasu bywa pułapką, bo zakłada, iż uczucia mogą być niezmienne. Miłość jako uczucie nie istnieje w oderwaniu od chwili. Fundament miłości leży zatem głębiej niż tylko w emocjach. Znajduje się w naszych potrzebach i świadomych decyzjach.

Więcej o trzech wymiarach miłości przeczytacie w moim artykule „Czuję, potrzebuję, działam”, który znajdziecie w formie PDF lub w wydaniu papierowym, dostępnym TUTAJ.

Fot. Maksym Kaharlytskyi / Unsplash

Depresja nie jest o niewyrażonej złości

Zamieszczono przez
Fot. Afshin Asif / Unsplash

Klasyczna teza psychoanalityczna, wywodząca się z koncepcji melancholii Freuda, zakładała, że depresyjny stan psychiczny powstaje w wyniku niewyrażonej agresji skierowanej do wewnątrz. Ujęcie to wywarło silny wpływ na kliniczne rozumienie depresji oraz na przekonanie, że jej przyczyną jest tłumiona złość. Współczesna psychiatria i psychologia odchodzą jednak od tak uproszczonego wyjaśnienia. Depresja jest dziś rozumiana jako zaburzenie wieloczynnikowe, o zróżnicowanym obrazie klinicznym i wielu możliwych mechanizmach powstawania.

Jednocześnie osoby doświadczające depresji często przeżywają złość, niekiedy bardzo intensywną. Badania wskazują, że podwyższony poziom złości oraz trudności w jej regulacji należą do częstych elementów obrazu depresji i są powiązane zarówno z procesami regulacji emocji, jak i z mechanizmami neurobiologicznymi zaburzenia. Depresja nie oznacza więc braku złości ani wyłącznie jej tłumienia. W wielu przypadkach złość staje się jednym z centralnych doświadczeń emocjonalnych.

Złość w depresji nie jest jednak zjawiskiem jednorodnym i nie można jej sprowadzić do jednego mechanizmu. Może przyjmować formę przewlekłej drażliwości, wybuchów gniewu, wrogości w relacjach, złości skierowanej przeciwko sobie, a także ruminacyjnego powracania do przeżywanej urazy. U części pacjentów możliwość nawiązania kontaktu z własną złością oraz jej bardziej świadomego wyrażania wiąże się z poprawą funkcjonowania, jednak nie dotyczy to wszystkich. Sama ekspresja emocji nie stanowi uniwersalnego mechanizmu leczenia i nie potwierdza prostej tezy o „stłumionej złości” jako przyczynie depresji.

Depresja jest zaburzeniem heterogenicznym, przebiegającym według różnych trajektorii emocjonalnych. W pracy terapeutycznej kluczowe znaczenie ma zatem rozwijanie zdolności regulacji emocji, rozumienie ich funkcji oraz integracja doświadczenia emocjonalnego, a nie wyłącznie kontakt ze złością czy jej ekspresja.

Bibliografia:

Besharat, M. A., Etemadi Nia, M., Farahani, H. (2013). Anger and major depressive disorder: The mediating role of emotion regulation and anger rumination. Asian Journal of Psychiatry, 6(1), 35–41.

Jha, M. K., Fava, M., Minhajuddin, A., Chin Fatt, C., Mischoulon, D., Wakhlu, N., Trombello, J. M., Cusin, C., Trivedi, M. H. (2021). Anger attacks are associated with persistently elevated irritability in MDD: Findings from the EMBARC study. Psychological Medicine, 51(8), 1355–1363

Kendler, K. S., Gardner, C. O., Prescott, C. A. (2003). Depression and internally directed aggression: Genetic and environmental contributions. Journal of Affective Disorders, 73(1–2), 61–69.

Painuly, N., Sharan, P.,  Mattoo, S. K. (2005). Relationship of anger and anger attacks with depression: A brief review. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 255(4), 215–222.

Dorosłe dzieci niedojrzałych emocjonalnie rodziców

Zamieszczono przez

Dorosłe dzieci niedojrzałych emocjonalnie rodziców, czyli osoby z doświadczeniem m.in. braku dostrojenia, odzwierciedlenia i podstawowego rodzicielskiego zaabsorbowania.

Po raz kolejny miałem przyjemność gościć u Kamy Wojtkiewicz w podcaście Sznurowadła myśli. Tym razem rozmawialiśmy o tym, jak budować relację z rodzicem, którego deficyty nie pozwalają mu dostrzec nas w pełni? Jak porzucić uzdrowicielskie fantazje i nadzieję na to, że możemy naszych rodziców zmienić? I przede wszystkim, jak samostanowienie i uznanie siebie na równi z rodzicem pomaga stawać po swojej stronie, kiedy jesteśmy naruszani?

To nie jest kolejna rozmowa demonizująca rodziców i zachęcająca do radykalnego odcięcia. To rozmowa przeprowadzona z intencją dostarczenia ulgi tym z Was, którzy w dorosłości pragną uporządkować sobie temat kontaktu z niedojrzałymi emocjonalnie rodzicami. Nie z miejsca wyższości czy żalu, a raczej z chęci bycia w kontakcie, ale z poszanowaniem dla samych siebie i własnych granic. Jak to robić w praktyce? I co niedojrzałość emocjonalna ma wspólnego z traumą relacyjną?

Nagrania można odsłuchać na stronie podcastu, Spotify, YouTube, Apple Podcasts oraz Google Podcasts.

Choroba jako kryzys

Zamieszczono przez

Chodzimy do pracy, realizujemy różne projekty i przedsięwzięcia, ćwiczymy na siłowni, robimy zakupy, mamy poumawiane spotkania ze znajomymi i dodatkowo jeszcze kilka punków do odhaczenia na naszej liście obowiązków. I nagle pojawia się zupełnie nieoczekiwanie choroba, wprowadzając zamieszanie w tak dobrze funkcjonujący system. Buntujemy się, dlaczego akurat teraz musieliśmy się rozchorować – zupełnie jakbyśmy w życiu mieli wyznaczone konkretne dni na chorowanie. W większości wypadków traktujemy chorobę jako coś, co nie powinno się zdarzyć, nieprawidłowość i odchylenie od normy, jako wyraz naszej słabości lub źle zaplanowanego życia.

Pomijając nieprzyjemne, często bardzo bolesne odczucia wynikające z samej choroby, to, co również wpływa na obniżenie samopoczucie jest fakt, że choroba wyrywa nas z utartej ścieżki, którą podążaliśmy w danym momencie życia. Bez względu na to, czy to jest przeziębienia, kontuzja, czy bardziej poważniejszy stan chorobowy, konfrontujemy się z nową, często niechcianą i niepożądaną na ten moment sytuacją, do której musimy się zaadaptować. W okresach, kiedy jesteśmy zdrowi, kiedy nic nam nie dolega, łatwo jest się przyzwyczaić do poczucia, że tak będzie już na zawsze. Jeśli ewentualnie dopuszczamy myśl o pogorszeniu się zdrowia, wyobrażamy sobie, że stanie się to w dalszej, nie do końca sprecyzowanej przyszłości. Tymczasem przeciwności są nieodłączną częścią życia każdej istoty mieszkającej na tej planecie. Każdy, nie tylko my, doświadcza trudności, chorób, przeszkód, bólu. Są to naturalne zdarzenia, z którymi wojny toczą się jedynie w naszych głowach. Choroba nie jest jednak końcem ery wiecznej szczęśliwości. Jest etapem, który – zarówno u osób postrzegających swoje życie jako szczęśliwe, jak i u malkontentów – naturalnie się wydarza, najczęściej wielokrotnie. Nie przekreśla więc postrzegania życia jako udanego i satysfakcjonującego.

Tekst pochodzi z mojego artykułu Choroba nie jest za karę.

Fot. Kelly Sikkema / Unsplash

Kiedy bliska osoba doświadcza meltdownu

Zamieszczono przez

Autystyczny meltdown nie jest wahaniem nastroju. To reakcja organizmu, która zachodzi, gdy układ nerwowy tej osoby osiąga maksymalną wydolność i po prostu nie jest w stanie przyjąć już nic więcej (o samym meltdownie możecie przeczytać w moim POŚCIE ze stycznia).

Jeśli bliska Ci osoba w spektrum autyzmu doświadcza meltdownu, Twoim zadaniem nie jest to naprawić. Możesz jednak nauczyć się, co robić, żeby nie pogarszać tego stanu.

To nie jest o Tobie

Po pierwsze, nie zakładaj, że ten stan ma związek z Tobą. Meltdown to przeciążenie, a nie „robienie dramy”. To nie jest odrzucenie Ciebie. To kwestia instynktu samozachowawczego, kwestia przetrwania. Badania pokazują, że podczas meltdownu mózg przełącza się w tryb alarmowy: aktywuje się układ limbiczny, a obszary odpowiedzialne za racjonalne myślenie są praktycznie wyłączone. To czysta, instynktowna reakcja obronna organizmu

Zmniejszanie przeciążenia

Możesz ograniczyć obciążenie sensoryczne: przygaś światło, wycisz dźwięki. W tym czasie warto też zmniejszyć oczekiwania wobec tej osoby. Nawet jeśli milczy, bliska Ci osoba nie jest teraz „spokojna”, tylko desperacko próbuje się ochronić.

Oferuj pocieszenie, a nie pytania

Unikaj przesłuchiwania typu: „Pytania w rodzaju „Co się dzieje?”, „Wszystko w porządku?”, „Coś się stało?” często dodatkowo obciążają. Zamiast tego zaproponuj bardziej proste wybory: „Chcesz kocyk czy nie?”, „Zrobić herbatę czy wolisz ciszę?”. Krótkie komunikaty są w tym stanie znacznie łatwiejsze do przyjęcia.

Daj przestrzeń, nie znikając

Bądź blisko, ale nie domagaj się bliskości. Pozostań w pobliżu, żeby móc w razie potrzeby udzielić wsparcia, ale jednocześnie na tyle daleko, by ona nie czuła się obserwowana. Nie zmuszaj jej do kontaktu wzrokowego ani do rozmowy. Nie dotykaj jej bez pozwolenia. Wiele osób w meltdownie nie toleruje fizycznego kontaktu w takiej chwili. Używaj prostych, krótkich zdań: żadnych metafor, żadnych emocjonalnych rozważań. Jej psychika i ciało dosłownie przełączają się teraz na tryb oszczędzania energii. Dlatego stała, znajoma rutyna bywa w tym momencie najlepszą “emocjonalną resuscytacją”.

Powrót we właściwym czasie

Daj jej czas! Meltdown to nie jest szybki „reset”. Najtrafniejsze porównanie, na jakie trafiłem, mówi, że układ nerwowy zachowuje się wtedy tak, jakby przeprowadzał pełną aktualizację systemu, pracując na zaledwie 1% naładowania baterii.

Gdy kryzys minie i osoba zacznie wracać do względnej równowagi, nawiązuj z nią kontakt bardzo delikatnie. Pamiętaj, że po wszystkim prawdopodobnie będzie skrajnie wyczerpana i może odczuwać wstyd albo poczucie winy z powodu utraty kontroli. Dlatego nie mów: „Przestraszyłaś mnie” albo „Musimy pogadać”. Zamiast tego powiedz na przykład: „Jeśli czegoś potrzebujesz – jestem obok”, „Już jest bezpiecznie”, „Nie musisz się z niczym spieszyć”.

Fot. Annie Spratt / Pixabay

Żal mówi o tym, co jest dla nas ważne

Zamieszczono przez

Edith Piaf śpiewała, że nie żałuje niczego, i choć jej głos wciąż porusza, to temu przekazowi towarzyszy pewien kulturowy ideał, według którego życie bez żalu ma być oznaką siły i dojrzałości. Tymczasem żal nie jest defektem, który trzeba usuwać, lecz emocją opowiadającą o naszych granicach, o tym, co dla nas ważne, oraz o momentach, w których spotkaliśmy się z własną niedoskonałością. Badania Neala Roese’a oraz Amy Summerville pokazują, że żal bywa także sygnałem, że po prostu nam zależało. Kiedy próbujemy żyć tak, aby niczego nie żałować, wchodzimy w narrację, która może przynieść więcej szkody niż pożytku, ponieważ zachęca do unieważniania istotnych dla nas aspektów życia.

Unikanie żalu przypomina unikanie błędów, czasem nawet unikanie samego życia. Zdarza się, że stoi za tym chęć ochrony przed świadomością, że nie wszystkie decyzje były przemyślane, że nie zawsze byliśmy tacy, jak chcielibyśmy o sobie myśleć. W takiej strategii może mieścić się lęk przed tym, że nie z wszystkiego w naszym życiu będziemy zadowoleni. W literaturze psychologicznej żal bywa opisywany jako emocja regulująca, sygnalizująca rozminięcie się z własnymi wartościami, a nie jako słabość. Zdanie „chcę przeżyć życie tak, żeby niczego nie żałować” może zatem oznacza pragnienie ochrony przed konfrontacją z własną omylnością, próbę zbudowania narracji, w której nie ma miejsca na błędy, straty oraz decyzje, które z perspektywy czasu okazały się nietrafione. Może też oznaczać unikanie naturalnych emocji, które są częścią ludzkiego doświadczenia.

Żal jest tak samo ważny jak każda inna emocja i choć bywa bolesny, niesie w sobie potencjał rozwoju, refleksji oraz korekty życiowej ścieżki. Żałowanie jest w porządku, a czasem nawet konieczne, ponieważ zakorzenia nas w prawdziwości. Gdy potrafimy przyznać, że czegoś żałujemy, pojawia się przestrzeń na współczucie wobec siebie i na bardziej realistyczne widzenie własnej historii. Wtedy stajemy się bardziej ludzcy, mniej podatni na iluzję doskonałości i bardziej otwarci na uczenie się z własnych potknięć. Żal, jak każda emocja, domaga się uznania oraz miejsca. Zaprasza do odwagi, która pozwala spotkać się z konsekwencjami oraz zobaczyć siebie takim, jakim jesteśmy naprawdę.

Bibliografia:

Roese, N. J., Summerville, A. (2005). What we regret most … and why. Personality and Social Psychology Bulletin, 31(9), 1273–1285.

Fot. Matthew Henry / Unsplash

Związek partnerski nie jest nigdy stały i niezmienny

Zamieszczono przez

Związek partnerski nie jest nigdy stały, niezmienny, dany raz na zawsze. Warunkiem dobrego związku jest jego zdolność do zmiany. Dzieje się to chociażby dlatego, że ludzie lepiej się poznają, a ich poziom intymności wzrasta. Zmieniają się ich potrzeby, oczekiwania, zachowania. Rzadko się zdarza, żeby dwoje partnerów zmieniało się w tym samym tempie przez cały czas trwania związku. Relacja intymna wymaga od nas jakiejś pracy. Żeby miłość trwała i mogła się rozwijać, a co za tym idzie, przechodzić przez kolejne etapy relacji trzeba włożyć wysiłek.

Ponieważ relacja intymna podlega transformacji, naturalne jest, że pojawiają się kryzysy. I pomimo, że mogą pojawiać się wtedy bardzo trudne uczucia, kryzysy dają nam szanse na zobaczenie siebie i innej osoby w nowym świetle, na przedefiniowanie naszego związku. Umożliwiają zobaczenie tych aspektów relacji, które do tej pory były niewidoczne z powodu zrutynizowania relacji. Dzięki kryzysom związek może zacząć się zmieniać w stronę bardziej satysfakcjonującą dla obojga partnerów. Miłość jest wyzwaniem – wymaga odwagi, żeby zacząć związek, żeby go pogłębiać oraz żeby kontynuować pomimo występujących kryzysów i zwątpienia. 

Tekst pochodzi z mojego artykułu Miłość to wyzwanie.

Fot. Micah & Sammie Chaffin / Unsplash

Czy narcyzm da się wyleczyć?

Zamieszczono przez

Po raz drugi miałem przyjemność gościć w Podcaście Charyzmatycznym u psychologa Dawida Straszaka. Rozmawialiśmy o narcystycznym zaburzeniu osobowości i w trakcie rozmowy zastanawialiśmy się, czy roszczeniowość jest cechą charakterystyczną dla osób z tym zaburzeniem, czy to zaburzenie jest bardziej charakterystyczne dla którejś z płci. Rozmawialiśmy o tym, jak powstaje to zaburzenia, jak wygląda dzieciństwo osoby z tym zaburzeniem, a także przyglądaliśmy się, czym różni się narcyzm wielkościowy od wrażliwego. Poruszaliśmy także kwestię związków osób narcystycznych. A na koniec omówiliśmy mechanizm dewaluacji i reakcji na diagnozę. 

Jeśli chcecie się dowiedzieć, na czym polega terapia osób z zaburzeniami narcystycznymi, jaka jest różnica między cechami narcystycznymi a narcystycznym zaburzeniem osobowości, dlaczego w mediach tyle mówi się o narcyzmie oraz czy narcyzm da się wyleczyć – zapraszam do obejrzenia niniejszego odcinka. 

Nagrania jest dostępne na YouTube, Apple Podcasts oraz SoundCloud.