To pytanie, które wielu z nas zadaje sobie nie w teorii, ale w bardzo konkretnych momentach życia, na przykład wtedy, gdy relacja zaczyna się komplikować albo gdy nasze własne decyzje przynoszą trudne konsekwencje. A jednak odpowiedź wcale nie jest oczywista.

Psychologia nie uznaje dojrzałości za prostą, pojedynczą cechę czy umiejętność. To raczej pewna konstelacja właściwości, takich jak elastyczność, zdolność przyjmowania cudzej perspektywy, radzenie sobie ze sprzecznościami czy branie odpowiedzialności za własne wybory.

Właśnie z tego powodu trudno prowadzić jednoznaczne badania i rozstrzygnąć, czy domniemana „epidemia niedojrzałości” jest faktem, czy raczej przejawem zbiorowego narzekania. Na poziomie demograficznym rzeczywiście obserwujemy przesuwanie się klasycznych markerów dorosłości, takich jak małżeństwo czy rodzicielstwo. Dane europejskie pokazują wzrost średniego wieku przy urodzeniu pierwszego dziecka oraz ogólne opóźnienie wchodzenia w role rodzinne. Może to budować społeczne wrażenie „przedłużonej młodości”. Pytanie jednak pozostaje otwarte, czy wcześniejsze realizowanie tych ról rzeczywiście było równoznaczne z większą dojrzałością.

Jak ta kwestia wygląda w relacjach? W bliskim związku niedojrzałość partnera lub partnerki często okazuje się szczególnie dotkliwa. Ujawnia się w podejmowaniu decyzji, rozwiązywaniu konfliktów, ale też w codziennych, pozornie drobnych sytuacjach. I rzeczywiście łatwo ją zauważyć. Problem polega na tym, że najczęściej dostrzegamy ją przede wszystkim u tej drugiej osoby.

Ta asymetria nie jest przypadkowa. Z jednej strony wynika z naturalnych ograniczeń samoświadomości, z drugiej z mechanizmów obronnych, które chronią nas przed konfrontacją z własnymi trudnościami. W praktyce oznacza to, że to, co u partnera wydaje się „oczywistą niedojrzałością”, u nas samych bywa interpretowane jako uzasadniona reakcja. Taki układ bardzo łatwo prowadzi do napięć i powtarzalnych konfliktów.

Co ciekawe, nad rozwojem własnej dojrzałości rzadko pracujemy w sposób intencjonalny. Być może dlatego, że nie mamy pewności, czy ten wysiłek rzeczywiście się opłaci. Z perspektywy krótkoterminowych zysków wiele strategii, które można by uznać za niedojrzałe, okazuje się całkiem skutecznych, pozwalają szybko obniżyć napięcie, uniknąć konfrontacji czy zyskać chwilową ulgę. Jednak w dłuższej perspektywie, szczególnie w kontekście budowania trwałych relacji czy realizowania celów rozłożonych w czasie, koszty tych strategii zaczynają być coraz bardziej widoczne. To właśnie tutaj rozwój dojrzałości przestaje być abstrakcyjnym ideałem, a staje się praktyczną kompetencją, która realnie wpływa na jakość życia.

O tym, czym dokładnie jest dojrzałość i jak można nad nią pracować, więcej usłyszycie w PODKAŚCIE PSYCHOLOGICZNYM autorstwa psycholożki i publicystki Joanny Cieśli.